Kayısı Çekirdeği- Siyanür

0
930
Ülkemizde örneğini gördüğümüz zehirlenmelerin yıkıcı yönü dışında, konuya ilginin arttığı gerçeği de var. En son 2 yaşındaki bir çocuktu. Kurtuldu, merak etmeyin ama ilginizi de yitirmeyin çocuklara karşı, lütfen!                                                                                                                                                                                                                               Kayısının faydalarını artık biliyoruz, az çok. Kayısı çekirdeğinin de ilaç üretimi olmak üzere çok sayıda alanda kullanıldığını görüyoruz. Ancak çekirdeğini bilinçsizce tüketmek istenmeyen olaylara neden olabilir.
Duymuşuzdur. ”Kayısı çekirdeği zehirliyor, hatta siyanür varmış içinde.” gibi cümleleri. Şimdi gelin bakalım işin aslına…                                                                                                                                                                                                                                           Siyanür, sitokrom oksidaz sisteminde oksijeni kullanma sonucunda hücresel hipoksi yapar. Elma, kayısı ve şeftali gibi bazı bitkilerin çekirdek ve tohumları önemli derecede siyanür glikozidler içermektedir. Kayısı çekirdekleri hem içerdikleri siyanojen miktarı fazlalığı hem de hidrojen siyanürü daha rahat salabilmeleri nedeni ile daha toksiktirler. Kayısı çekirdekleri bütün olarak yutulduklarında siyanür salınımı fazla olmazken, çiğneyerek yenildiklerinde ise toksisite artar.                                                                                                                                                                                                                                                                 Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk kez 1979 yılında kayısı çekirdeğine bağlı bir siyanid toksisitesi raporlanmıştır.                                                                                                                                                                                                                                                 Annals of Emergency Medicine dergisinde yer alan bir rapora göre, özellikle kırılarak içi yenen kayısı çekirdekleri ölümcül gidişli siyanid zehirlenmesine neden olabilmektedir. Kayısı çekirdekleri bütün olarak yutulduğunda çok miktarda siyanür salınımına neden olmazlar, ancak dişlerin arasında ezilirler ve parçalanırlarsa lizozomal bir enzim olan mülsin sayesinde çok miktarda siyanür ortaya çıkar.                                                                                                                                                                                                                                     Kayısı çekirdeği siyanür içeriği 0.122-3.09 mg/gram arasında değişmekte, ortalama 2.92 mg/gram olduğu bilinmektedir. İnsanlar için öldürücü doz 0.56 mg/gram-1.52 mg/kg’dır. EFSA, emniyet sınırı olarak bir defalık maksimum miktarı kilo başına 20 mikrogram olarak veriyor. Bu, ölümcül sınırın 25 mislinden daha düşük bir miktara denk geliyor.                                                                                                                                                                   EFSA, bu veriler ışığında erişkin bir insanın en fazla 3 adet acı kayısı çekirdeği (370 mg) yenmesinin sıkıntı yaratmayacağına dikkat çekiyor. Küçük çocuklar için sınır 60 mg yani, yarım kayısı çekirdeği kadar.
 
Referanslar:
 
1) Apricot kernels pose risk of cyanide poisoning. European Food Safety Authority. 27 April 2016
2) Apricot attenuates oxidative stress and modulates of Bax, Bcl-2, caspases, NFκ-B, AP-1, CREB expression of rats bearing DMBA-induced liver damage and treated with a combination of radiotherapy. Karabulut AB, Karadag N, Gurocak S, Kiran T, Tuzcu M, Sahin K. Department of Biochemistry, Faculty of Medicine, Inonu University, 44280 Malatya, Turkey. Food Chem Toxicol. 2014 Aug;70:128-33. doi: 10.1016/j.fct.2014.04.036. Epub 2014 May 10
3) Rodgers GC, Condurache T, Reed MD, Bestic M, Gal P. Poisonings In: Kliegman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BF, (eds): 18th edition. Nelson textbook of pediatrics. Phiadelphia: WB Saunders Co 2007:339-56.
4) Agency for toxic substances and disease registry. Toxicological profile for cyanide (update). Atlanta: US Department of Health and Human Services, Public Health Service, 2006; 1-341. ATSDR/TP-92/09.
5) Asirdizer M, Cansunar FN, Yavuz MS, Ada EÖ. Siyanür zehirlenmesine bağlı ölümler. 1. Ulusal Adli Tıp Kongresi, Adli Tıp Kurumu, İstanbul-1994. Kongre Kitabı: 109-15
6) Suchard JR, Wallace KL, Gerkin RD. Annals of Emergency Medicine 1998;32(6):742-4. 6.
7) Holzbecher MD, Moss MA, Ellenberger HA. The cyanide content of laetrile preparations, apricot, peach and apple seeds. J Toxicol Clin Toxicol 1984;22:341- 7.
8) Toxicological Profile for Cyanide (Update). US Department of Health and Human Services Georgia. 1997;28.
9) Şen TA, Köken R, Demir T, Doğru Ö, Bahçeli E. Kayısı çekirdeği yenildikten sonra ortaya çıkan akut siyanür zehirlenmesi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi 2009;3(3):38-41
10) Acute Cyanide Poisoning That Occurs With Apricot Kernel Eating In Two Sisters. Gülçin Özkan ve ark. Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi, Aile Hekimliği Koordinatörlüğü, İzmir, Türkiye. Smyrna Tıp Dergisi 47. 03.Şubat.2013
11) Acute cyanide poisoning after eating apricot pits: a case report. Avni Kaya, Mesut Okur, Lokman Üstyol, Hayrettin Temel, Hüseyin Çaksen Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Van, Türkiye. / Turkish Archives of Pediatrics. DO I: 10.4274/tpa.212

CEVAP VER